ayurveda-grt_Ayurveda (letterlijk: de wetenschap van het leven) is één van de oudste geneeswijzen ter wereld en vindt, evenals yoga, zijn oorsprong in India.

Ayurveda staat vooral bekend als een natuurgeneeskundig systeem, maar Ayurveda is veel meer dan alleen geneeskunde: het is vooral een levensleer vol wijsheid die laat zien hoe je vitaal kunt blijven, kunt blijven groeien en gelukkig kunt zijn.

Voorkomen
De kern van Ayurveda wordt gevormd door de gedachte dat vitaliteit, groei en geluk worden bereikt door (het herstel van) balans tussen lichaam en geest. De grootste kracht van Ayurveda daarbij is het idee dat "voorkomen beter is dan genezen", waarbij het bij Ayurveda dan met name gaat om leefstijl en voeding. Ayurveda heeft in dit opzicht voor iedereen wat te bieden en wellicht dat hierin ook de opkomst de laatste tijd van Ayurveda in het Westen schuilt.

Immers in het Westen groeit meer en meer de belangstelling voor gezonde voeding, een gezonde leefstijl, balans in het leven en dat alles liefst op natuurlijke wijze en juist Ayurveda legt, met haar duizenden jaren oude en beproefde kennis, de nadruk op een gezonde en vooral natuurlijke balans in het leven, waarbij ze er van uitgaat dat ieder mens daarin uniek is.  

De drie Dosha's, Vata, Pitta en Kapha
Ayurveda leert dat we verbonden zijn met de natuur en dat wijzelf, alles om ons heen en dat wat we tot ons nemen, bestaat uit de elementen aarde, water, vuur, lucht en ether. Deze vijf elementen spelen overal en altijd een rol en weerspiegelen zich op de drie energetische principes, ook wel bio-energieën genoemd, in Ayurveda, de drie Dosha's, waar Ayurveda zo bekend van is: Vata, Pitta en Kapha.

Deze drie Dosha's zijn de fundamentele krachten die alle biologische processen beheersen en dus, aldus Ayurveda, in ons allen, op ieder niveau actief zijn, altijd en overal.

afbeeldingen_website_vata_pitta_kaphaVata Dosha bestaat uit de elementen ether en lucht, de meest beweeglijke van de vijf elementen. Vata Dosha staat dan ook voor een stromend (niet geblokkeerd) leven. Het is de biokracht in ons van beweging en communicatie.

Pitta Dosha bestaat uit vuur en een beetje water en vormt daarmee een vurige biokracht. Pitta Dosha staat dan ook voor transformeren, omzetten, verteren. Zowel voedsel als gebeurtenissen moeten altijd goed verteerd worden. Pitta is dan ook de biokracht in ons van transformatie.


Kapha Dosha bestaat uit de elementen aarde en water, de meest stabiele en opbouwende van de vijf elementen. Kapha staat dan ook voor voeden, bouwen, vernieuwen, vers, fris etc. Kapha, ook wel de biokracht van voeding, groei en stabiliteit genoemd.

Basisconstitutie
Vata, Pitta en Kapha zijn dus in ons allen aanwezig en actief. Vaak overheersen echter twee Dosha's in het lichaam waarvan één het meest dominant is. Deze "verdeling van de Dosha's" is voor iedereen anders, uniek, en ligt, aldus Ayurveda, al vanaf de geboorte vast. In Ayurveda wordt deze verdeling ook wel basisconstitutie genoemd. De basisconstitutie geeft, aldus Ayurveda, aan welke aanleg, welke "genetische structuuur" en welk temperament iemand kan hebben.

Bomen
Deze basisconstitutie zou je goed kunnen vergelijken met verschillende bomen: een eik, welke goed symbool zou kunnen staan voor het Kapha-type (zwaar, standvastig, zacht en over het algemeen wat langzamer van aard), is een eik en zal nooit een berk, een goed symbool voor het Vata-type (licht, slank(er), beweeglijk, veranderlijk(er) en over het algemeen wat een droge(re) huid), worden.

Zo zal de eik ook geen dennenboom, een goed symbool voor een Pitta-type (licht, warm, scherper)/prikkelend(er) in waarneming en toonzetting, (meer) transpirerend), kunnen worden. Dat hoeft ook niet want iedere boom heeft zijn eigen plaats, specifieke kenmerken en bijzonderheden en eigen unieke functie in de natuur.

Ditzelfde geldt ook voor de menstypen, de Vata-, Pitta- en Kapha-typen. Een Kapha-type zal nooit een Vata-type worden omdat het eenvoudigweg niet zijn of haar natuur of aard is. En zo zal een Vata-type nooit een Kapha- of Pitta-type worden.

Kern van Ayurveda: balans
Het bovenstaande vormt de kern van Ayurveda: voor onze gezondheid is het, aldus Ayurveda, van wezenlijk belang om onze Dosha's en de unieke verdeling daarvan in balans te houden, wat betekent: te leven en te eten volgens de richtlijnen die passen bij de basisconstitutie. 

tridosha2Want, aldus Ayurveda, bijvoorbeeld (kenmerken van) een Vata-leefstijl, -voeding of bij Vata passende kruiden sluiten (kunnen) leiden tot onbalans bij bijvoorbeeld een (overwegend) Kapha-type. Of, bijvoorbeeld, een beroep(skeuze) typisch passend bij een (overwegend) Pitta-type kan leiden tot onbalans wanneer deze gedaan wordt door bijvoorbeeld een (overwegend) Vata-type. 

Dus, zo leert Ayurveda, wat voor de een goed kan zijn, kan voor de ander nadelig uitpakken en wanneer het Dosha-evenwicht in lichaam en geest verstoord raakt, verzwakt iemands weerstand en krijgt, aldus Ayurveda, ziekte een kans.

Balans binnen de Dosha's is dan ook wat Ayurveda nastreeft, want bij een leven in balans voelen wij ons ontspannen, energiek en tevreden.

Ayurveda helpt je unieke balans te (her)vinden, zodat je je (letterlijk) in je element voelt.

Wat is mijn basisconstitutie?
Uit het bovenstaande volgen vrijwel direct de vragen: "Wat is mijn basisconstitutie?" en "Hoe hou ik balans?"

In veel boeken, op verschillende sites en de laatste tijd ook steeds meer in tijdschriften staan zogenoemde Vata-Pitta-Kapha vragenlijsten. Wil je aan de hand van deze vragenlijsten achter je basisconstitutie komen dan is het van belang om in ieder geval meerdere van deze testen te doen en je niet te beperken tot één en daar volledig op af te gaan.
Meerdere testen doen en de uitslagen vergelijken zal een rode draad opleveren. Om met meer zekerheid je constitutie te weten te komen, kun je het beste een Ayurveda therapeut of een Ayurvedisch arts raadplegen.

Heb je je basisconstitutie (goed) in beeld dan geeft Ayurveda je richtlijnen om deze in balans te krijgen en/of te houden. Deze richtlijnen (kunnen) gaan over bijvoorbeeld een bepaalde dagelijkse routine, het gebruik van bepaalde voeding, (massage)oliën en/of specifieke kruiden. Maar ook anderszins zoals bijvoorbeeld over het aanpassen aan de seizoenen, of de keuze van een woonplek, beroep ja zelfs tot bijvoorbeeld de keuze van een vakantie-adres.

Daarbij is het belangrijk te weten dat noch de basisconstitutie noch de richtlijnen een dogma zijn of zo. In Ayurveda is er wat dat betreft niets wat moet. Beiden geven aan waar jouw natuurlijke mogelijkheden liggen en welke zaken het beste bij jouw unieke balans en persoonlijke harmonie passen. 

Hoe maak ik me dat allemaal eigen?
Eigenlijk gaat dat heel geleidelijk en vrij automatisch. Een eerste kennismaking heeft nu al plaatsgevonden.

Inzicht (krijgen) in je eigen basisconstitutie en een klein beetje basiskennis van Ayurveda lijkt een logisch vervolg. Vervolgens leert Ayurveda je stapje voor stapje dagelijks stil te staan bij je leef- en eetgewoonten en je daarbij af te vragen of deze aansluiten bij jouw unieke basisconstitutie. 

Je zult dan ontdekken dat je een aantal dingen (onbewust) al doet, dit omdat je je daar al lekker bij voelde/voelt.

Een eventuele aanpassing van andere gewoonten volgt vrijwel automatisch omdat je meer en meer leert, ontdekt en beleeft hoe het is om je (nog meer) in je element, in balans, te voelen. En in een leven in balans is, aldus Ayurveda, sprake van vitaliteit, groei en geluk.